Stand-up filosoof Laura van Dolron ging voor Brainwash Festival 2024 op zoek naar het grijs gebied in ons zwart-wit denken. We regelden een Blind Date voor haar met Natacha Harlequin, ze trokken samen een dag op en bezochten een cliënt van Natacha. Laura schreef er in één dag een voorstelling over.

Wie is schuldig? En is eens fout altijd fout? Lees hier een fragment uit haar theatrale zoektocht tijdens Brainwash Festival.

Ik sta hier met Natacha Harlequin, zij is strafpleiter.
Vorige keer vroeg Brainwash mij een feestelijke afsluiting te doen.
De afsluiting werd niet feestelijk, het ging over Gaza.
Over een onmiddellijk staakt het vuren, omdat we toen nog dachten dat dat kon.
Zou gebeuren, zinnig was om te vragen.
Dit jaar organiseerde Brainwash weer een Blind Date, met Natacha Halequin, strafpleiter.
Van de Hofstad Groep, Volkert van der G, Lucia de B.
Heel even stond ze Ali B bij, een fractie van haar leven.
Een leven waarin ze duizenden andere bijstond en bijstaat.
Maar dat interessert niemand, zo gaat het, zij heeft op tv iets semi-positiefs over Ali B, of eigenlijk vooral vaktechnisch kritisch gezegd over de zaak.
Maar dat mocht niet, heeeeeel veeeeel drek over zich heen gekregen.

Ze zei tijdens de dag die ik met haar doorbracht een paar keer “de feiten zijn”.
En ik heb een gedicht geschreven, over mijn verhouding met feiten:

Ik zeg niet wat waar is, maar wat waar zou moeten zijn.
Ik zeg wat waar voelt, de schoonheid de pijn.
Ik doorzoek mijn innerlijk, wat zich aandient in woorden,
voorbij onwaar en waar.
Ik zoek niet naar hoe we verschillen maar lijken op elkaar.
Waarheidsbevinding is niet wat ik doe.
Ik zeg iets over wat er bij ons van binnen gebeurt.
Al weten we nooit precies hoe.
Ik twijfel altijd aan mijzelf als ik op een podium sta.
En door jou te ontmoeten snap ik waarom.
Omdat ik op de plekken waar de waarheid niet eenduidig is het liefste kom.
In de schemer van ons zoeken, in het dolen in onze pijn.

Op die plekken waar opinies en meningen niet genoeg blijken te zijn.
Daarom is het eng altijd om op een podium te staan.
Dat hoort bij wat ik doe, en door jou snap ik dat voortaan.
Het zijn nooit feiten die ik benoem, maar altijd hoe ik het zei en ervaar.
Ik zoek niet naar hoe we verschillen maar lijken op elkaar.
En als het niet meer eng zou zijn dan ging ik naar de verkeerde plek.
Ik sta hier altijd altijd met een vraagteken “misschien ben ik wel gek.”
Steeds staat dat op het spel, en stel ik mij die vraag…
Ben ik nou gek of snappen ze mij.
Altijd, ook vandaag.

Natacha komt aanlopen en roept “Dit is leuk!!!”
Mijn werk gaat over kwetsbaar zijn, maar ik wil er niet alleen over praten.
Ik wil het ook voelen, daarom laat ik me door Brainwash ergens heen sturen met iemand.
Geen idee waarheen, geen idee wie, en dan in één dag een voorstelling erover schrijven.
Tsja opgegroeid in huis vol spanning, toch wel, dus floreer ik daarbij.

“Dit is leuk” zegt ze.
Ik zeg wat later “oh ben jij het!” .
Ik heb haar nog nooit gezien maar dat gevoel, toch wel.
Heb ik eerder gezegd toen ik mijn dochter voor het eerst zag “oh ben jij het”.

Ik zeg “ik dacht dat ik met een of andere BNer de dag door zou brengen”.
Ze lacht, ik weet niet meer wat ze toen zei.
Interessant hoe snel ik al niet meer weet wat zij precies zegt, en ik.
Dat kunnen haar clienten zich niet veroorloven.
Die moeten weten wat ze zeiden en wanneer, van levensbelang is dat, letterlijk.
 Later in gevangenis de Schie gaat het daarover:
“U stond in de deur opening, hoe stond u daar? Dreigend? Afkeurend?”.

 “Ik was ziek” zegt hij.
(Dat snap ik, hij zit daar al drie jaar, zonder daglicht, ik ben er al ziek na een minuut.)
De client van Natacha zegt “Ik kwam uit beleefdheid, ik wilde niet afmelden maar zelf komen zeggen dat ik griep had,
maar toen ik er eenmaal was hebben ze me er toch een soort van in gepraat.
Zo van “je bent hier nu toch…dan kunnen we het net zo goed nu doen”,

(Ik ken dit, van feestjes, wil je toch even je neus laten zien merk je dat dat alleen maar lullig overkomt, valt je weggaan extra op. Ziek is ziek, werkt beter.)

 Hij vertelt “Ik heb dus maar meegewerkt toen aan het rapport. Die vrouw wilde het graag snel gedaan hebben”.
 “Dat is haar probleem, niet het jouwe” zegt Natacha.
 Op de heldere eenvoudige toon die zij bezigt.

Helder en eenvoudig omdat ze zo vaak over zulke niet eenvoudige dingen spreekt.
Over vreselijke dingen, pijnlijke dingen waar we liever niet over nadenken,en ons van afwenden.
Maar waar mensen zich toch mee bezig moeten houden, mensen als Natacha.

Natacha zegt “Mijn vriendinnen snappen niet wat ik doe.
Dan vragen ze “wat heb je gedaan vanmiddag?” en dan zeg ik ,dat wil je niet weten.
En dan zeggen zij, jawel ik wil het echt weten.
En dan zeg ik, ik heb beelden gekeken ivm met een zaak kinderporno.
“Oh” zeggen die vriendinnen danen dan zeg ik, ik zei toch dat wil je niet weten.
Mijn clienten hebben niks, vaak, schaamte om mensen om hulp te vragen.
Geen huis, geen perspectief als ze vrij komen.”

Dat weet ik van de TBS-ers, die komen soms huilend terug na een paar dagen.
Mag ik weer naar binnen, buiten is het niet veilig voor mij.
Wordt er niet beter op denk ik op dit moment, nu er borden bij asiel zoekers centra gezet worden.
 “Wij werken hier aan uw terugkeer” staat erop.
Als we zo omgaan met mensen die om hulp komen vragen, hoe gaan we dan om met mensen die uit een TBS kliniek komen.
We werken hier aan uw terugkeer naar de gevangenis, die borden, zouden we ook buiten de gevangenis kunnen zetten, met het recidive percentage wat we hebben.

“Het is haar probleem niet het jouwe” zegt Natacha tegen haar client.
De man die eigenlijk een jongen is knikt, hij kwam zelf zeggen dat hij niet kwam,
en kwam er toen niet meer onderuit.
De helft van het rapport gaat over dat hij ziek was, maar er toch was, dat hij in de deur opening blijft staan.
Daarna staat er ook nog dat er niks van te merken is dat hij ziek is.
Zo flauw, hij zet zich erover heen omdat zij zeggen dat hij dat moet doen, en dan gaat ze hem verwijten dat hij zich er overheen zet.
“Tsja dit is dus allemaal onzin” zegt Natacha verwijzend naar de helft van het rapport…
De jongen knikt en lacht een beetje.
“Het interesseert mij niet” dat zegt hij vaak terwijl het hem wel interesseert.
Hij snapt alles wat zij zegt (ik niet) spreekt ook de taal die je moet spreken (ik niet),
en het interesseert hem duidelijk WEL maar hij zegt “het interesseert me niet”…

Geen interesse meer in je eigen leven, omdat het je vreemd is.
Dat snap ik waarom zou je erkennen dat het je interesseert, als niemand geïnteresseerd is in jou.
Hij heeft gezegd dat hij een monster was toen het net was gebeurd, want zo voelde hij zich,
hij dacht stop me maar weg zo lang mogelijk.

Dat is denk ik vaak het probleem, bij de Schiedammer park moord werd er een man gepakt die betrokken was bij een zedenzaak.
Hij was onschuldig maar bekend onder druk, omdat hij zichzelf zag als schuldig, omdat hij wist dat er die andere zaak is.

Als wij denken dat we schuldig zijn gaan we ons zo gedragen, en gaat de wereld ons zo zien, als we denken dat de wereld niet in ons geïnteresseerd is gaan we zeggen “het interesseert me niet”.

Waardoor er in een rapport komt te staan dat we anti-sociale persoonlijkheid hebben, zoals bij de client van Natacha.
“Meneer is niet in staat tot vriendschappen” staat in het rapport.
 “Ik heb vrienden die ik al ken sinds ik vier ben” zegt hij, en ik zie het jongetje van vier in hem.
Als je goed kijkt zie je dat vaak, dat kind waarmee we nog rondlopen.
Ik niet denk ik, misschien ben ik wel anti-sociaal.
“Ik heb wel vriendschappen” zegt hij….
“Heb je dat gezegd?” vraagt Natacha.
“Nee…want…nee” zegt hij “het is gewoon zo, het is waar”.
Ja dat doet er dus niet toe begrijp ik, je moet het zeggen en claimen.
Je moet het uitleggen, je moet weten wat je moet zeggen en hoe.

Kwetsbaarheid is een luxe die niet iedereen zich kan veroorloven.
En denk aan de Palestijnen die ik ontmoette die allemaal vroeg of laat zeiden
“Wanhoop is een luxe die wij ons niet kunnen veroorloven…”
“Het interesseert me niet” zegt de jongen die we ontmoeten, in de kamer waar ik na één minuut ziek wordt.

Je interesseren voor je lot is een luxe die sommigen zich misschien niet kunnen veroorloven, want hoe meer het je interesseert hoe meer pijn het doet als het anders loopt. Veel mannen willen hun kinderen niet meer zien in de gevangenis, te pijnlijk. Na ons uitstapje kijk ik Natacha op TV, en mensen die dingen vinden over Natacha op TV. Of op mijn laptop, TV heb ik niet, ik heb de dag doorgebracht met een BN-er zo blijkt.
Ik zie mensen vuilbekken over andere mensen, dingen vinden.

Dingen vinden van dingen die op geen enkele manier veranderen als zij er iets van vinden.
Behalve dat meer mensen dan die dingen gaan vinden, en dat dan ook gaan zeggen.
Er verandert niks, behalve dat er iemand heel veel drek over zich heen krijgt, maar dat is het enige.

Dingen vinden…nooit zo boeiend.
Ik vind debatten ook altijd saai, heb er nog nooit een meegemaakt waarbij iemand halverwege zei:
“nou u het zegt u heeft helemaal gelijk, ik heb het fout, zie het nu pas” nog nooit.
Op Brainwash misschien daar wil ik vanaf zijn, maar doorgaans worden mensen het meer eens met zichzelf tijdens een debat.
Iets vinden, is niet meer zoeken.
Iets vinden zonder zoeken dan vind je zomaar iets, om iets te vinden, is ongezond en pijnlijk.
En gemeen…verdrietig.
Natacha zegt “Sommige Bn-ers zijn er heel verdrtietig over, zonder dat ze dat durven te zeggen”.
Verdrietig, het woord raakt me.
“Wie heeft dat bedacht, dat je niks terug mag zeggen?”vraagt ze “wie???”
Ik weet het niet.

Natacha kan het niet, oordelen zomaar.
Als iemand haar vraagt “wat vind je van die en die”.
(Ze doet het goed na, met de verlekkerde toon die mensen aanslaan als ze eens uitgebreid willen gaan roddelen)
Dan zegt ze “ik weet het niet, ik ken die persoon niet..”
Dat moet ik vaker zeggen. Zou het niet goed doen op TV die zin.
Daar wordt een toneelstuk gespeeld met een goeie en een slechte.
Hij lijkt kleurig die tv studio waar Natcha in zit, maar hij is zwart wit.

“Ik weet het niet” zegt ze Natacha vaak en stellig,
Het doet me beseffen wat een krachtige uitspraak het eigenlijk is, hoe wijs het is om het niet te weten.
Ik neem me voor om het vaker te zeggen, en ik ben heel blij met geen TV.
De kleuren van de studio’s, de verlekkering van de mensen die er aan tafels zitten.
Tafels die geen enkel doel dienen behalve mensen er verlekkerd aan laten plaatsnemen.
Ik vind het allemaal erg moeilijk om naar te kijken.
En ik snap dat dat richting een mening gaat terwijl ik juist tegen een mening pleit.
Maar het is geen mening, het is een gevoel, ik wil heel lang douchen.
Heel lang, als ik te veel van die items kijk,

Ik vertel mijn moeder dat ik tijd met Natacha doorbracht, en daarna zeg ik een zin met Ali B erin.
Ik weet niet meer precies welke zin, ik zou het slecht doen in de rechtzaal.
“Ali B. Ik krijg gelijk helemaal kippenvel” zegt mijn moeder, haar gezicht vertrekt.
Ze begint gal te spuwen over Ali B, en wat ze zegt is niet waar of onwaar, maar de heftigheid gaat gewoon zo over haar.
Ik voel het fysiek, of ze een bak vuilnis over mij uitstort.
Ik wil weg, ik wil zwijgen, en ik denk aan wat Natacha over zich heen kreeg.
“Zwarte hoer ik wil je verkrachten” of “ik wil je kind verkrachten”.
En lynch video’s.Het was echt heel heftig zegt Natacha, niet geëmotioneerd.
Als iemand die wel wat gewend is.

“Ik ben een vrouw” zegt ze.
“Vrouwen moeten leuk zijn, en ik ben niet leuk” zegt ze.
Ik vind je wel leuk denk ik…maar zeg het niet.
 Ik moet aan haar eerste uitroep denken “dit wordt leuk”.

Natscha komt aan vandaag, vlak voor de show.
Ze zegt “Je kan alles zeggen, ik wil van je leren”.
Ik besef opeens dat ze denkt dat ik heel kritisch ga zijn.
Snap ik wel na de ellende die zij meemaakte de afgelopen tijd.

Ze loopt weg, ik haal haar terug en zeg:
“Weet Natacha, het wordt een ode.”
“Oh”zegt ze “maar ik ben altijd de hoer en de heks”.
“Nee” zeg ik “dat ben je niet, je bent mooi en lief, en ik hoop dat iedereen in de zaal dat ziet.
En ik heb geleerd van jou, moedige sterke vrouw.
Ik ga meer zeggen dat ik het niet weet, en daar voor staan zoals jij doet.
Meer zoeken minder vinden, voorbij slecht voorbij goed…
En het zijn misschien geen feiten maar jij kroop in mijn hart de afgelopen dagen…
Omdat jij moedig voorbij het makkelijke antwoord gaat, en mij leerde minder te vinden en meer vragen.”

Laura boeken of haar voorstelling Niks Nieuws bezoeken:
www.lauravandolron.com